{Droom} aan de Zaan
In het seizoen 2006-2007 was Merlijn Twaalfhoven een jaar lang stadscomponist van Zaanstad. Toewerkend naar DroomZomerNacht, een grote muziektheatervoorstelling in Juni 2007 is een uitgebreid traject gemaakt om de Zaanse gemeenschap te leren kennen, deelnemers te werven en bekendheid te geven aan de voorstelling. In samenwerking met de gemeente en locale culturele instituten zijn ongeveer tien “pilot-projecten” gerealiseerd, varierend van een geblinddoekt concert in een parkeergarage tot een spetterend optreden tijdens de gemeentelijke nieuwjaarsborrel. Bedoeling hiervan was het netwerk van kunstinstellingen en individuen te ontwikkelen, de ervaring met deelnemers te vergroten, een goede werksfeer te scheppen en het project in Zaanstad zichtbaar te maken.
Het was een enerverend jaar met veel avonturen en ontmoetingen. Een “stadscomponistschap” is een interessante manier om hedendaags artistiek experiment aan te laten sluiten bij een locale gemeenschap. Eén jaar is daarvoor wel erg kort. Het was een hele klus om mensen vaak op korte termijn bij projecten te betrekken. Na Merlijn is Jurriaan Berger benoemd tot nieuwe Stadscomponist van Zaanstad.

Stadscomponist
“Om het grote locatieproject goed voor te bereiden, mezelf een plek te geven in de Zaanse gemeenschap, vertrouwen te winnen bij deelnemers en de politiek een reden te geven zich het project een beetje toe te eigenen, ben ik een jaar ‘stadscomponist’ geweest. Een greep uit de golf aan reacties op de website van het Noord Hollands Dagblad:
‘Twaalfhoven, is die soms familie van een raadslid of een hoge gemeenteambtenaar? Ik weet het niet, ik ben geen Zaankanter. In ieder geval is hij aan een baantje geholpen, daar moet een reden voor zijn, of deelt hij het bed met de juiste persoon?’
‘Hebben we hier soms geld te veel voor die onzin? Bibliotheken/buurthuizen moeten dicht, de gewone mensen worden het slachtoffer. De lasten voor de modale burgers zijn de laatste jaren onrustbarend gestegen. Er zijn een aantal burgers die niet eens genoeg geld hebben om eten te kopen, en nu begint dit ‘linkse’ college met een stadscomponist.’
‘Zaanstad is zo rot als maar zijn kan. (…) Jarenlang zijn wij door hangjeugd, talloze auto-inbraken en vernielingen in de flat geterroriseerd. (…) NOOIT heeft deze gemeente ook maar iets willen doen. (…) Maar als ik zo de berichten lees, heeft de gemeente Zaanstad wel volop geld voor onzinnige projecten als een stadscomponist.’
‘Een stadscomponist is de laatste die licht in de Zaanse duisternis kan geven. Zingend in Dantes Inver(dan)no zullen we ten onder gaan.’ [MT: een groot nieuwbouwproject in Zaanstad heet ‘Inverdan’]
‘Weer iemand die voortaan niet naar de gaarkeuken hoeft omdat hij te dom en te lui is om te werken. Hier zaten we ook echt op te wachten in Zaandam. Weer geld weggegooid!’
‘Het toppunt van onzin en geldverspilling is een stadscomponist. Ga voor een goed concert even naar Amsterdam; daar is genoeg cultuur.’
Goed, leuk begin, zou je denken. Er was nog nooit een stadscomponist in Nederland benoemd en omdat ik niet betaald werd (in tegenstelling tot wat veel mensen blijkbaar dachten), kon ik de functie helemaal zelf invullen.
Wat een goede beslissing! Ineens ben je van de plaatselijke bewoners, en hoor je er helemaal bij. Niemand had een boodschap aan mijn CV of ervaring in het buitenland, maar iedereen wist van de stadscomponist.”

Requiem voor een Parkeergarage Parkeergarage Rustenburgh, Zaandam, 2006
Vlak voor de sloop van de oude parkeergarage kreeg het publiek een indruk van de toekomst. Er klonk muziek uit meer dan honderd kelen als laatste eer aan een plek die normaal gesproken niet de moeite waard is om bij stil te staan.
De parkeergarage is een functionele, kale en tochtige ruimte. Het ruikt naar uitlaatgas en teer. Geluiden galmen van ver als in een kerk.
Door het publiek te blinddoeken, werd het normale beeld van een kale, winderige, zelfs naargeestige garage verrijkt met een “blik” in de betonnen ziel van het gebouw.
Doordat het publiek geblinddoekt was, ervoer men slechts door geluid en geur de ruimte.
60 Zangers uit alle hoeken en gaten van de Zaanstreek, aangevuld met professionele stemmen en slagwerkers, stonden soms ver, dan weer dichtbij het publiek dat op kussens op de grond zat. De compositie bestond uit ruimtelijke klanken die soms overgingen in flarden melodieën (waarin bestaande stukken van de deelnemende koren verwerkt waren) en uiteindelijk naar een opzwepende climax toevoerde waar twee rappers een tekst brachten over de stad in beweging. Het publiek, dat ondertussen de blinddoek afgedaan had, werd op terloopse manier betrokken bij het einde, door mee te zingen met herhalende patronen als ondersteuning voor de rap.
Het project werd in één dag ingestudeerd met alle deelnemers die van te voren geen idee hadden wat er te gebeuren stond.

Achterliggend idee achter deze muziekbelevenis was dat mensen zich de toekomst alleen kunnen voorstellen in gedachten. Om hierbij te helpen werd het publiek in een situatie gebracht waarbij je extra opmerkzaam bent voor de geluiden om je heen, en toch in jezelf gekeerd om een eigen beeld te vormen van iets dat nog niet bestaat. De ruimte van de te slopen garage werd zo intens beleefd, en verbonden aan een goede herinnering. Tegelijkertijd is er openheid voor fantasie die verder reikt dan maquettes of computersimulatie.

LINK NAAR RECENSIE:
http://www.danieldelange.nl/foto's/recenties%20krant.parkeergarage/parkeergarage%20recenties%20krant.html


Fanfare flitzactie
8 locaties in de Zaanstreek, 28 oktober 2006

Er stopt een bus.
40 leden van een fanfarecorps, gekleed in uniform, stappen zwijgend uit en verspreiden zich over een supermarkt of dorpsplein.
Zonder dirigent, vanuit het niets beginnen ze te spelen.
Losse flarden, korte tonen en brokjes melodie.
Een paar majorette meisjes danst soms even mee, maar staat ook soms helemaal stil.
De musici lopen geleidelijk naar elkaar toe.
Plotseling vallen de puzzelstukjes ineen en ontstaat er een fanfaremars van 20 seconden.
Dan is het voorbij.
De orkestleden stappen zwijgend in de bus, en de bus vertrekt.


Opening Bernhardbrug
Zaandam december 2006

24 Schoolklassen, opgesteld aan beide oevers van de Zaan voerden klappend, roepend en schreeuwend een partituur uit die werd aangestuurd door stopwatches. Echo’s en golven kabaal werden door de wind verstrooid. Geleidelijk kwamen de groepen dichterbij. De brug ging omlaag en het gezang van 800 kinderen kwam bijeen.

Gluren bij de buren
Zaandam maart 2007

Dit project speelde in op de natuurlijke nieuwsgierigheid van mensen. Het was een gelegenheid om op bezoek te gaan bij buurtbewoners van uiteenlopende culturen. Behalve een kop koffie (of iets anders!) kregen kleine groepjes bezoekers een kleine voorstelling, variërend van een kort verhaal over een kunstvoorwerp in de huiskamer tot een dansvoorstelling tussen de schuifdeuren.
Er vonden bijna honderd intieme huiskamer-voorstellingen plaats, vaak met maar enkele bezoekers.


SymVie Zaanstad
Op 1 april speelden ruim 100 Zaankanters de ‘Symfonie voor Iedereen’.

Dit unieke stuk, oorspronkelijk geschreven voor een professioneel symfonieorkest, aangevuld met een groot aantal amateurmuzikanten van alle niveaus en leeftijden, en basisschoolleerlingen, bleek ook te werken met heel jonge kinderen en amateurs. In slechts één dag werd het geheel ingestudeerd en uitgevoerd.
De Symfonie voor Iedereen was niet alleen een luisterervaring, maar een belevenis voor zowel ervaren concertgangers als mensen die zich normaal niet erg thuisvoelen in een klassiek concert. Juist de onervarenheid en spontaniteit van de deelnemers zorgde voor een bijzondere aandacht en betrokkenheid bij iedereen.

Guerillia audities

Om individuele acteurs en zangsolisten te scouten voor DroomZomerNacht trokken Merlijn en zijn team twee dagen lang met een camper door de Zaanstreek en hebben tientallen openbare audities gehouden op markten, in winkelcentra en schoolkantines. Dit heeft een aantal belangrijke hoofdrolspelers opgeleverd. Het bleek dat als je daadwerkelijk op een schoolplein gaat staan en aankondigt dat je talent zoekt, er tientallen scholieren het lef hebben om voor de camera te laten zien wat ze kunnen. Dit was effectief en inspirerend voor het hele team, en was meteen ook een goede publiciteitsstunt.

- Droomzomernacht
Op 31 mei, 1, 2 en 3 juni 2007 presenteerden Merlijn Twaalfhoven en Stichting La Vie sur Terre een grootschalig muziektheaterstuk in Zaanstad. “DroomZomerNacht” was het hoogtepunt van een jaar Stadscomponistschap vol kleine en grotere projecten waaraan in totaal zo’n 1500 kunstenaars, musici, kinderen en andere betrokkenen aan meewerkten. DroomZomerNacht was een hedendaagse versie van Shakespeare’s “Midsummernights dream”. Professionele acteurs, musici en dansers werkten samen met een groot aantal enthousiaste liefhebbers, scholieren en vrijwilligers. Het resulteerde in een uniek en artistiek vernieuwend project dat zowel voor deelnemers, makers als het publiek een groot avontuur was.

De uitvoering was een ongewoon ongedwongen geheel met grote contrasten, waarin muziek uit verschillende stijlen vloeiend of verrassend samenkwamen.
Het uitgangspunt was het ongepolijste gevoel van de locatie. Het leek erop dat de voorstelling voor je ogen als het ware spontaan ontstond. Decors en zitmeubilair werden pas na aanvang de hal ingereden of gedragen. Acteurs en publiek stonden en zaten helemaal door elkaar en tot het eind toe was er geen duidelijke scheiding tussen uitvoerder en toeschouwer.
Zo werd het geheel een beleving waar je als publiek geen observator, maar echt deelnemer aan was. De gepolijste onderdelen werden als verfijnde verrassingen ervaren, voortkomend uit een wonderlijke chaos van activiteit in de totale omgeving. 


Link naar reportage van RTV Noord Holland:
http://www.rtvnh.nl/asxgen.asp?nmid=7643&item=cmsroot%2Fstream%2FHet%5FNieuws2007%2FHN%2D2%2Djuni%2Ewmv&start=635&tt=Amateurs%20spelen%20nieuwe%20versie%20van%20Midsummernights%20dream

Foto slideshow van Zaanstreek actueel:
http://www.zaanstreekactueel.nl/fotoboeken/Lammert_Melk/dzn-slideshow/index.html

Download het verslag van DroomZomerNacht in PDF
Download de creditlist van dit project in PDF
Deelnemers kunnen een eenvoudige videoregistratie van DroomZomernacht bestellen bij: virginio papa: v.papa4”at”chello.nl